Γράφει ο Γιώργος Μπαλάφας

Για την ΕΕ, η μη εμπλοκή δυνάμεων των κρατών-μελών της ΕΕ στην AUKUS και στο πολιτικο-στρατιωτικό της σκέλος είναι θετική για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, ενώ οι εθνικοί προϋπολογισμοί δεν αναμένεται να επιβαρυνθούν με επιπλέον κόστη για τη στήριξη μιας πιθανής περιφερειακής εμπλοκής.

Η πρόσφατη ανακοίνωση του τριμερές συμφώνου ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου-Αυστραλίας στην περιοχή του Ειρηνικού αναμένεται να δημιουργήσει ένα νέο, ισχυρό πεδίο έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Για τις ΗΠΑ εδώ και χρόνια η Κίνα αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή και σήμερα ο πρόεδρος Μπάιντεν υλοποιεί το δόγμα Ομπάμα που αφορά στη μετατόπιση της γεωπολιτικής σύγκρουσης από τη Μέση Ανατολή προς τον Ειρηνικό, εξέλιξη η οποία επαληθεύεται και από την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν και τη δημιουργία ενός νέου μετώπου προς την Ασία.

Στόχος των ΗΠΑ είναι ο περιορισμός της κινεζικής επιρροής στην περιοχή του Ατλαντικού και επέλεξαν μια συμμαχία αγγλοσαξωνικών χωρών ώστε να το επιτύχουν. Ο Θουκιδίδης διαβάζεται προσεκτικά στις ΗΠΑ με τους υπουργούς των Εξωτερικών διαχρονικά να τον αναφέρουν. Το αμερικανικό στρατιωτικό, βιομηχανικό και ενεργειακό σύμπλεγμα εκτιμά ότι σε αυτή τη γεωγραφική ζώνη θα κριθεί ποια δύναμη θα κυριαρχήσει παγκοσμίως τα επόμενα χρόνια, με την Αυστραλία λόγω γεωγραφίας και τη Μεγάλη Βρετανία ως στενό σύμμαχο των ΗΠΑ να διαμορφώνουν μια συμμαχία ανάσχεσης της κινεζικής επιρροής.

Αν και στόχος της AUKUS δεν είναι η στρατιωτική συντριβή της Κίνα, καθώς κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο, αλλά ο περιορισμός της οικονομικής και πολιτιστικής επέκτασης του Πεκίνου στην περιοχή και ευρύτερα σε σφαίρες επιρροής αμερικανικών συμφερόντων οι ΗΠΑ θα προσφέρουν πυρηνοκίνητα υποβρύχια στην Αυστραλία που ακύρωσε συμφωνία ναυπήγησης 12 υποβρυχίων από τη Γαλλία.

Σε πρώτη φάση, η σύγκρουση αναμένεται να ενταθεί σε επίπεδο εμπορικό, με την Αυστραλία να έχει ήδη προσβάλλει το Πεκίνο στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου για αθέμιτο ανταγωνισμό και dumping στις αυστραλιανές εξαγωγές. Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι τεταμένες από το τέλος του 2020 για μια σειρά θεμάτων, όπως το εμπόριο, η κινεζική κατασκοπεία, το 5G, έπειτα και από την έκκληση της κυβέρνησης Μόρισον για μια παγκόσμια έρευνα σχετικά με την προέλευση της πανδημίας, «φωτογραφίζοντας» ως υπεύθυνο για την εξάπλωση του Covid-19 το Πεκίνο.

Η «εμπλοκή» της χώρας μας σε αυτή την εξέλιξη έχει δύο σκέλη. Ως χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως χώρα μέλος του ΝΑΤΟ.

Για την ΕΕ, η μη εμπλοκή δυνάμεων των κρατών-μελών της ΕΕ στην AUKUS και στο πολιτικο-στρατιωτικό της σκέλος είναι θετική για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, ενώ οι εθνικοί προϋπολογισμοί δεν αναμένεται να επιβαρυνθούν με επιπλέον κόστη για τη στήριξη μιας πιθανής περιφερειακής εμπλοκής. Ωστόσο, για το ΝΑΤΟ και ειδικά για τη χώρα μας, μπαίνουμε ίσως σε αχαρτογράφητα νερά. Θα πρέπει να είμαστε σε επιφυλακή.

Καταλύτης των εξελίξεων στην Ευρώπη φαίνεται να είναι η Γαλλία καθώς η αντίδρασή της στην ακύρωση της σύμβασης για τα υποβρύχια ύψους 66δις ευρώ ήταν έντονη. Στο επίκεντρο της πολιτικής του Μακρόν για τα διεθνή ζητήματα εδώ και χρόνια ήταν μια στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει την άποψη αυτή. Είναι όμως ξεκάθαρο σε όλους πως η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διχασμένη τόσο στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής όσο και στην ενίσχυση της της Κοινής Ευρωπαϊκής Αμυντικής Πολιτικής και Συνεργασίας, ως αναγκαία εξέλιξη για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Η μετατόπιση του αμερικανικού ενδιαφέροντος προς τον Ειρηνικό αφήνει χαλαρό το ανατολικό σκέλος του ΝΑΤΟ και ειδικά την επιρροή που αυτό ασκεί στη διατήρηση των μίνιμουμ ισορροπιών στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα, βλέποντας αποδυνάμωση της περιφερειακής επιρροής του ΝΑΤΟ και του ρόλου της Τουρκίας μέσα σε αυτό, μπορεί να κινηθεί πιο νευρικά και επιθετικά σε Αιγαίο και Κύπρο, κάτι για το οποίο θα πρέπει να είναι έτοιμη η ελληνική κυβέρνηση.

Η αναζήτηση ισχυρών συμμαχιών εντός της ΕΕ είναι απαραίτητη, όπως απαραίτητη είναι η άσκηση ισχυρής περιφερειακής πολιτικής από τη χώρα μας στη Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Και τα δύο μέτωπα – ΕΕ και Βαλκάνια – πρέπει να «τρέξουν» παράλληλα για να είμαστε προετοιμασμένοι και να μην πιαστούμε στον ύπνο αλλά και να είμαστε συμμέτοχοι στις εξελίξεις.

Ο Γιώργος Μπαλάφας είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και περιφερειακός σύμβουλος Βόρειου Τομέα Αττικής