Το Facebook έχει επιτρέψει επανειλημμένα σε παγκόσμιους ηγέτες και πολιτικούς να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα του για να εξαπατήσουν το κοινό ή να παρενοχλήσουν τους αντιπάλους τους παρά το γεγονός ότι έχει ειδοποιηθεί ότι αυτή η τακτική συνιστά αδίκημα.

Στη διάθεση της βρετανικής εφημερίδας Guardian βρίσκεται εκτεταμένη εσωτερική τεκμηρίωση που δείχνει πώς το Facebook χειρίστηκε περισσότερες από 30 υποθέσεις σε 25 χώρες πολιτικά καταχρηστικής συμπεριφοράς, που εντοπίστηκαν προληπτικά από το προσωπικό της εταιρείας.

Η έρευνα δείχνει πώς το Facebook έχει επιτρέψει μεγάλες καταχρήσεις της πλατφόρμας του σε φτωχές, μικρές και μη δυτικές χώρες, προκειμένου να δώσει προτεραιότητα στην αντιμετώπιση αντίστοιχων καταχρήσεων που προσελκύουν την προσοχή των μέσων ενημέρωσης ή επηρεάζουν το κοινό στις ΗΠΑ και άλλες πλούσιες χώρες.

Προκύπτει λοιπόν, ότι ενώ η εταιρεία ενήργησε γρήγορα για να αντιμετωπίσει την πολιτική χειραγώγηση που πλήττει χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα και η Πολωνία, κινείται αργά ή καθόλου σε υποθέσεις στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Μογγολία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Λατινικής Αμερικής.

Σύμφωνα με την Σόφι Ζανγκ, πρώην επιστήμονα δεδομένων στο Facebook, σε αυτές τις χώρες γίνεται μεγάλη ζημιά που δεν αντιμετωπίζεται, διότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι δημοσίων σχέσεων για το Facebook.

Το Facebook δεσμεύθηκε να καταπολεμήσει την πολιτική χειραγώγηση της πλατφόρμας του μετά το ιστορικό φιάσκο των εκλογών των ΗΠΑ το 2016, όταν, σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα και την αμερικανική εκδοχή, Ρώσοι πράκτορες χρησιμοποίησαν ψεύτικους  λογαριασμούς στο Facebook για να εξαπατήσουν και να διχάσουν τους Αμερικανούς ψηφοφόρους.

Ωστόσο, η εταιρεία δεν έδειξε ανάλογη προθυμία για δράση όταν παρουσιάστηκαν στοιχεία για αχαλίνωτη χειραγώγηση και κατάχρηση των εργαλείων της από πολιτικούς ηγέτες σε όλο τον κόσμο.

Αντίθετα, το Facebook απέλυσε την Ζανγκ επικαλούμενο «κακές επιδόσεις» της τον Σεπτέμβριο του 2020. Την τελευταία ημέρα δουλειάς, δημοσίευσε ένα αποχαιρετιστήριο σημείωμα 7.800 λέξεων που περιγράφει πως «βρήκε πολλές κατάφωρες προσπάθειες ξένων  κυβερνήσεων να κάνουν κατάχρηση της πλατφόρμας μας σε τεράστια κλίμακα για να παραπλανήσουν τους πολίτες τους» και εγκαλώντας την εταιρεία για την αποτυχία της να αντιμετωπίσει αυτό το φαινόμενο. «Ξέρω ότι έχω αίμα στα χέρια μου», έγραψε.

Τώρα ελπίζει ότι με τις αποκαλύψεις της θα εξαναγκάσει την πλατφόρμα να το σκεφτεί διπλά πριν επαναλάβει αυτήν την τακτική. «Το Facebook δεν έχει ισχυρό κίνητρο για να το αντιμετωπίσει, εκτός από το φόβο ότι κάποιος μπορεί να το διαρρεύσει και να κάνει μεγάλη φασαρία, αυτό είναι που κάνω», είπε στον Guardian.

Facebook Η καταπολέμηση της συντονισμένης μη αυθεντικής συμπεριφοράς είναι η προτεραιότητά μας

Η Λιζ Μπουρζουά, εκπρόσωπος του Facebook απαντά ότι έχει διαφωνεί «θεμελιωδώς» με τους χαρακτηρισμούς της Ζανγκ «για τις προτεραιότητες και τις προσπάθειές μας μα εξαληφθεί η κατάχρηση στην πλατφόρμα μας». «Επιδιώκουμε επιθετικά την αντιμετώπιση της κατάχρησης σε όλο τον κόσμο και έχουμε επικεντρώσει εξειδικευμένες ομάδες σε αυτό το έργο. Ως αποτέλεσμα, καταργήσαμε περισσότερα από 100 δίκτυα συντονισμένης, μη αυθεντικής συμπεριφοράς. Περίπου τα μισά από αυτά ήταν εγχώρια δίκτυα που λειτουργούσαν σε χώρες σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Λατινική Αμερική, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και στην περιοχή της Ασίας – Ειρηνικού. Η καταπολέμηση της συντονισμένης μη αυθεντικής συμπεριφοράς είναι η προτεραιότητά μας. Αντιμετωπίζουμε επίσης τα προβλήματα της ανεπιθύμητης αλληλογραφίας και της ψεύτικης αφοσίωσης. Ερευνούμε κάθε ζήτημα προτού προβούμε σε ενέργειες ή δημοσιοποιήσουμε ισχυρισμούς σχετικά με αυτό».

Με 2,8 δισεκατομμύρια χρήστες, το Facebook διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στον πολιτικό λόγο σχεδόν κάθε χώρας στον κόσμο. Ωστόσο, οι αλγόριθμοι και τα χαρακτηριστικά της πλατφόρμας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να στρεβλώσουν τον πολιτικό διάλογο.

Ένας τρόπος για να το κάνει αυτό είναι να δημιουργήσετε ψεύτικη «αφοσίωση» – με επισημάνσεις “μου αρέσει”, σχόλια, κοινοποιήσεις και αντιδράσεις – χρησιμοποιώντας ψεύτικους ή παραβιασμένους λογαριασμούς  Εκτός από τη διαμόρφωση της αντίληψης του κοινού για τη δημοτικότητα ενός πολιτικού ηγέτη, η ψεύτικη «δημοφιλία» μπορεί να επηρεάσει τον πολύ σημαντικό αλγόριθμο ροής ειδήσεων του Facebook. Το επιτυχημένο παιχνίδι με τον αλγόριθμο μπορεί να κάνει τη διαφορά μεταξύ προσέγγισης εκατομμυρίων κοινού ή φωνής βοώντος εν τη ερήμω.

Η Ζανγκ προσλήφθηκε από το Facebook τον Ιανουάριο του 2018 για να εργαστεί στην ομάδα που είναι αφιερωμένη στην εξάλειψη της ψεύτικης συμμετοχής. Διαπίστωσε ότι η συντριπτική πλειονότητα της ψεύτικης συμμετοχής εμφανίστηκε σε αναρτήσεις ατόμων, επιχειρήσεων ή εμπορικών σημάτων, αλλά ότι χρησιμοποιείται επίσης σε αναρτήσεις «πολιτικών στόχων» σύμφωνα με την ορολογία της πλατφόρμας.

Το πιο κραυγαλέο παράδειγμα ήταν ο Χουάν Ορλάντο Χερνάντες, ο πρόεδρος της Ονδούρας, ο οποίος τον Αύγουστο του 2018 έλαβε το 90% όλων των γνωστών πολιτικών ψεύτικων συμμετοχών στη μικρή χώρα της Κεντρικής Αμερικής. Τον Αύγουστο του 2018, η Ζανγκ αποκάλυψε στοιχεία, ότι το προσωπικό του Χερνάντες συμμετείχε άμεσα στην εκστρατεία για την ενίσχυση περιεχομένου στη σελίδα του με εκατοντάδες χιλιάδες ψεύτικες επισημάνσεις «μου αρέσει».

Ένας από τους διαχειριστές της επίσημης σελίδας του Χενράντες στο Facebook, διαχειριζόταν επίσης εκατοντάδες άλλες σελίδες που είχαν δημιουργηθεί για να μοιάζουν με προφίλ χρηστών. Ο διαχειριστής χρησιμοποίησε τις πλαστές σελίδες για να βάλει ψεύτικες επισημάνσεις «μου αρέσει» στις αναρτήσεις του Χερνάντες, κάτι που συνιστά το ψηφιακό ισοδύναμο των λεωφορείων με ψεύτικο πλήθος σε μια πολιτική συγκέντρωση.

Αυτή η μέθοδος κατέστη δυνατή χάρη σε ένα κενό στην πολιτική του Facebook. Η εταιρεία απαιτεί από τους λογαριασμούς των χρηστών να είναι αυθεντικοί και απαγορεύει στους χρήστες να έχουν περισσότερους από έναν, αλλά δεν έχει ανάλογους κανόνες για τις σελίδες, οι οποίες μπορούν να εκτελούν πολλές ίδιες εντολές, συμπεριλαμβανομένων των προτιμήσεων, της κοινοποίησης και του σχολιασμού.

Αυτό το κενό φαίνεται ότι χρησιμοποιείται επί του παρόντος από το κυβερνών κόμμα του Αζερμπαϊτζάν για να αφήνει εκατομμύρια παρενοχλητικά σχόλια στις σελίδες Facebook των ανεξάρτητων ειδησεογραφικών πρακτορείων και των πολιτικών της αντιπολίτευσης στη χώρα.

Πώς συμβαίνει αυτό:

Για παράδειγμα, μια ανάρτηση αφορά ακτιβιστές που καταδικάζονται σε οκτώ μήνες φυλάκιση επειδή έγραψαν επικριτικά σχόλια για πολιτικούς του Αζερμπαϊτζάν.

Περισσότερα από χίλια άτομα σχολίασαν την ανάρτηση, τα περισσότερα εκ των οποίων υποστηρίζουν την κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται.ADVERTISING

Το πρώτο σχόλιο είναι από κάποιον που ονομάζεται Zeyneb Babayeva.

Και αν πατήσουμε πάνω στο όνομα θα διαπιστώσουμε ότι ο λογαριασμός δεν ανήκει σε ένα άτομο αλλά σε καφετέρια και μάλιστα δημιουργήθηκε μόλις δύο εβδομάδες προτού γίνει το σχόλιο. Πρόκειται για ένα «παραθυράκι» του Facebook, καθώς, σύμφωνα με την πολιτική του κάθε άτομο θα πρέπει να διαθέτει μόνο έναν λογαριασμό. Ωστόσο, ένας και μόνο χρήστης μπορεί να φτιάξει πολλές σελίδες και να παριστάνει ότι πρόκειται για άλλο πρόσωπο.

Στη συνέχεια βλέπουμε τα πρώτα 301 σχόλια στην ανάρτηση. Πόσα από αυτά όμως είναι από σελίδες που έχουν φτιαχτεί με τέτοιο τρόπο ώστε να παραπέμπουν σε ατομικούς λογαριασμούς;

Σχεδόν όλοι – οι 294 από τους 301 – είναι σελίδες, οι μισές εκ των οποίων, δημιουργήθηκαν σε διάστημα μικρότερο του ενός μηνός από την ανάρτηση ενώ καμία από αυτές δεν «μετρούσε» πάνω από έναν χρόνο.

Μπορεί το Facebook να χαρακτήρισε «συντονισμένη μη αυθεντική συμπεριφορά» τη φερόμενη εμπλοκή της Ρωσίας στις εκλογές των ΗΠΑ το 2016, όταν η Μόσχα κατηγορήθηκε ότι  δημιούργησε λογαριασμούς στο Facebook και τους χρησιμοποίησε για να χειραγωγήσει άτομα και να επηρεάσει πολιτικές συζητήσεις και να ανέθεσε σε μια ελίτ ομάδα ερευνητών να την αποκαλύψει και να την εξαλείψει, αλλά δεν έκανε το ίδιο για τη διερεύνηση ανάλογων περιπτώσεων στην Ονδούρα και το Αζερμπαϊτζάν, παρά τα στοιχεία και στις δύο περιπτώσεις, που συνδέουν την χειραγώγηση μέσω της πλατφόρμας, με τις κυβερνήσεις.

Η Ζανγκ ενημέρωσε πολλά υψηλόβαθμα στελέχη για τα ευρήματά της, ωστόσο το Facebook χρειάστηκε ένα χρόνο να εξαλείψει το fake δίκτυο στην Ονδούρα και 14 μήνες στο Αζερμπαϊτζάν. Αλλά και στις δύο περιπτώσεις, το Facebook επέτρεψε στη συνέχεια να επιστρέψει η χειραγώγηση. Το Facebook υποστηρίζει ότι χρησιμοποιεί μη αυτόματες και αυτοματοποιημένες μεθόδους εντοπισμού για την παρακολούθηση ανάλογων εκστρατειών και ότι «συνεχώς» καταργεί λογαριασμούς και σελίδες που έχουν συνδεθεί με δίκτυα που έχουν ήδη καταργηθεί.

Οι μεγάλες καθυστερήσεις ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα του συστήματος προτεραιότητας του Facebook για την προστασία του πολιτικού λόγου και των εκλογών.

Η Ζανγκ υπέβαλε δεκάδες αναφορές στο Facebook για να ειδοποιήσει για δίκτυα πλαστών λογαριασμών ή σελίδων που στρεβλώνουν τον πολιτικό διάλογο στην Αλβανία, το Μεξικό, την Αργεντινή, την Ιταλία, τις Φιλιππίνες, το Αφγανιστάν, τη Νότια Κορέα, τη Βολιβία, τον Ισημερινό , Ιράκ, Τυνησία, Τουρκία, Ταϊβάν, Παραγουάη, Ελ Σαλβαδόρ, Ινδία, Δομινικανή Δημοκρατία, Ινδονησία, Ουκρανία, Πολωνία και Μογγολία.

Σε ορισμένες από τις περιπτώσεις που αποκάλυψε η Zhang, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στη Νότια Κορέα, την Ταϊβάν, την Ουκρανία, την Ιταλία και την Πολωνία, το Facebook έλαβε γρήγορα μέτρα, με αποτέλεσμα να καταργηθούν πολλοί ψεύτικοι λογαριασμοί.

Σε άλλες περιπτώσεις, το Facebook καθυστέρησε να αναλάβει δράση για μήνες. Τα δίκτυα στην Τυνησία και τη Μογγολία παρέμειναν απείραχτα, παρά τις εκλογές στην Τυνησία και τη συνταγματική κρίση στη Μογγολία.

Εν μέσω μαζικών διαμαρτυριών και πολιτικής κρίσης στο Ιράκ το 2019, ο ειδικός της Facebook στο Ιράκ ζήτησε να δοθεί προτεραιότητα σε δύο δίκτυα που βρήκε η Ζανγκ. Ένας ερευνητής συμφώνησε ότι οι λογαριασμοί πρέπει να αφαιρεθούν, αλλά κανείς δεν πραγματοποίησε ποτέ αυτή την αφαίρεση και την τελευταία ημέρα στη δουλειά η Ζανγκ βρήκε περίπου 1.700 ψεύτικους λογαριασμούς που συνέχιζαν να ενεργούν υπέρ μιας πολιτικής προσωπικότητας στη χώρα.

Πλέον η Ζανγκ υποστηρίζει ότι το Facebook είναι πολύ απρόθυμο να τιμωρήσει ισχυρούς πολιτικούς και ότι όταν ενεργεί, οι συνέπειες είναι πολύ επιεικείς.