Τα έγγραφα της σύμβασης με τον αμερικανικό κολοσσό εξόρυξης και επεξεργασίας δεδομένων Palantir, τα οποία ζητούσε για περισσότερο από ένα μήνα η αντιπολίτευση έδωσε τελικά και ύστερα από το σάλο που προκλήθηκε στη δημοσιότητα το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Όπως προκύπτει μεταξύ άλλων, η σύμβαση δεν επεκτάθηκε και τερματίστηκε τελικά στις 23 Δεκεμβρίου, ενώ στην απάντησή του υπουργού Κυρ. Πιερρακάκη που συνοδεύει τα έγγραφα αναφέρεται η κοινοποίηση της απάντησης στους 63 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, αν και ανάλογο αίτημα δημοσιοποίησης της σύμβασης είχαν καταθέσει επίσης με ερώτησή τους στις 18 Δεκεμβρίου 12 βουλευτές του ΚΙΝΑΛ και σε ξεχωριστή ερώτησή της ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου και η Μαρία Απατζίδη του ΜέΡΑ25.

Υπενθυμίζεται ότι η αποκάλυψη της σχέσης της κυβέρνησης ΝΔ με την Palantir, προκάλεσε σάλο και τεράστια ανησυχία, καθώς η εταιρεία εμπλέκεται στο τεράστιο σκάνδαλο του Facebook – Cambridge Analytica και φαίνεται να χρησιμοποίησε τα προσωπικά δεδομένα για να επηρεάσει τους πολίτες και το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών του 2016.

Μάλιστα, το θέμα έφτασε και στο ευρωκοινοβούλιο με τους ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ να θέτουν το ζήτημα ενώπιον των ευρωπαϊκών οργάνων, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους για μια συνεργασία που φέρεται να ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2020, με πρόσχημα την πανδημία, «μέσω της αξιοποίησης σχετικού λογισμικού της εταιρείας και χωρίς ποτέ η ελληνική κυβέρνηση να έχει γνωστοποιήσει οποιαδήποτε πληροφορία».

«Πιάσαμε την κυβέρνηση στα πράσα» τονίζει ο τομεάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ Μάριος Κάτσης και χαρακτηρίζει τη διακοπή της σύμβασης ως «Νίκη των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα μας»

Η απάντηση του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Στην απάντηση του Υπουργείου, που υπογράφει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, αναφέρεται η ανάγκη χρήσης τέτοιων λογισμικών, ειδικά σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης όπως η διαχείριση της πανδημίας κορονοϊού καθώς και τα κριτήρια επιλογής και αξιοποίησης του λογισμικού της Palantir.

Το υπουργείο αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «η επιλογή του λογισμικού της συγκεκριμένης εταιρείας στηρίχθηκε στο γεγονός ότι η εταιρεία: α) διέθετε τεχνογνωσία και εμπειρία στο συγκεκριμένο τομέα (π.χ. Εθνικό Σύστημα Υγείας στη Μ. Βρετανία), και β) προσέφερε άνευ ανταλλάγματος για δοκιμαστική περίοδο αρχικά έξι (6) και εν τέλει εννέα (9) μηνών στην Ελληνική Κυβέρνηση δικαίωμα πρόσβασης και χρήσης του λογισμικού της πλατφόρμας».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση «μετά τη λήξη της δοκιμαστικής περιόδου με την Palantir Technologies UK LtD, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θεωρώντας αναγκαία τη χρήση ενός τέτοιου λογισμικού, προχώρησε στις 31.12.2020 στη σύναψη σύμβασης με την εταιρεία PricewaterhouseCoopers Business Solutions Aνώνυμη Eταιρεία Παροχής Επιχειρηματικών και  Λογιστικών Υπηρεσιών για την υλοποίηση του έργου «Παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε θέματα Αναλύσεων Δεδομένων στην ομάδα διαχείρισης PLFs για την Πανδημία Covid-19» με τίμημα 73.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ). Σκοπός της σύμβασης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ενός στοχευμένου εργαλείου το οποίο θα παρέχει δυνατότητες για τις αρμόδιες αρχές δημόσιας υγείας και πολιτικής προστασίας, ειδικά ως προς την οπτικοποίηση τάσεων και την εξαγωγή βασικών στατιστικών συμπερασμάτων».

Κάτσης: «Πιάσαμε την κυβέρνηση στα πράσα»

Ως «νίκη των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα μας» χαρακτηρίζει ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Μάριος Κάτσης, τη διακοπή της σύμβασης μεταξύ κυβέρνησης ΝΔ και εταιρείας «εξόρυξης δεδομένων» Palantir Technologies. 

«Μετά από 1 και πλέον μήνα και πλήρη αφωνία της κυβέρνησης της ΝΔ σχετικά με τη συνεργασία της Ελληνικής Κυβέρνησης με την εταιρεία “εξόρυξης δεδομένων” Palantir Technologies, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης απάντησε στην ερώτηση και στην Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων που καταθέσαμε στις 17 Δεκεμβρίου 2020, 63 βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία», τονίζει ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και προσθέτει:

«Ο Υπουργός Επικρατείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Πιερρακάκης απέστειλε στους βουλευτές μαζί με την απάντησή του τα εξής:

  • Τη σύμβαση με την εταιρεία Palantir που υπεγράφη στις 24 Μαρτίου 2020 με διάρκεια 6 μήνες.
  • Την τροποποίηση της σύμβασης στις 26 Μαρτίου όπου γίνονται κρίσιμες αλλαγές.
  • Την επέκταση της σύμβασης για άλλους 3 μήνες με ισχύ από 24 Σεπτεμβρίου έως 23 Δεκεμβρίου του 2020.

Κατ’ αρχάς, η μη επέκταση της σύμβασης με την εταιρεία Palantir και ο τερματισμός της στις 23 Δεκεμβρίου, ύστερα από τις αντιδράσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. των προοδευτικών δυνάμεων και της κοινωνίας των πολιτών, αποτελεί μια νίκη των ατομικών δικαιωμάτων και των δημοκρατικών ελευθεριών στη χώρα μας. Η κυβέρνηση “πιάστηκε στα πράσα” και υποχώρησε άτακτα στη μη ανανέωση της σύμβασης όπως σχεδίαζε ο κ. Μητσοτάκης στις 3 Δεκεμβρίου σε κρυφή τηλεδιάσκεψη με την ηγεσία της Palantir, δεσμευόμενος “για επέκταση της συνεργασίας στα επόμενα χρόνια”. Το τι είχε να κρύψει από τους πολίτες η επικοινωνιακή μηχανή του Μαξίμου και πληροφορηθήκαμε τη συνάντηση από αμερικανικά ΜΜΕ, παραμένει ακόμη αναπάντητο.

«Ωστόσο, η απάντηση της κυβέρνησης στον κοινοβουλευτικό έλεγχο στα κρίσιμα ερωτήματα για το κατά πόσο τηρήθηκαν οι κανόνες διαφάνειας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων που θέσαμε , προκαλεί μεγαλύτερη ανασφάλεια και ενδείξεις σοβαρών ευθυνών, παρά τον καθησυχασμό που επιχειρείται με την απάντηση του Υπουργού ότι “όλα είναι καλώς καμωμένα”.

«Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την αρχική σύμβαση στις 24/3/2020 μεταξύ της Palantir και της Ελληνικής Κυβέρνησης, ο Υπουργός υπέγραψε σύμβαση να παρέχει ψευδωνυμοποιημένα (“pseudonymised”, σελ. 4, Table 2) προσωπικά δεδομένα ασθενών και των μελών του γενικού πληθυσμού για τα οποία οφείλει να εφαρμόζεται η νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων καθώς είναι δυνατή μέσω αυτών η ταυτοποίηση του κάθε πολίτη (26 ΓΚΠΔ) και όχι «ανώνυμα, στατιστικά και δημογραφικά δεδομένα» που δε χρήζουν προστασίας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην απάντησή του».

«Δύο μέρες μετά, ισχυρίζεται ότι προέβη σε τροποποίηση της αρχικής σύμβασης (Amendment No1 – 26/3/2020) όπου απαλείφεται ο όρος “pseudonymised” και αναδιατυπώνεται το πεδίο των προσωπικών δεδομένων στα οποία θα έχει πρόσβαση η Palantir, ενώ επικαλείται και μια εμπιστευτική απάντηση του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Υπουργείου (DPO) στις 27/3, σύμφωνα με τον οποίον δεν τίθεται θέμα παραβίασης κανονισμών και ανάγκη απεύθυνσης στην ΑΠΔΠΧ. Ας σημειωθεί ότι η ΑΠΔΠΧ επενέβη αυτεπάγγελτα στις 18 Δεκεμβρίου 2020 για το ζήτημα αυτό, χωρίς να έχει γίνει γνωστό αν έχει καλυφθεί από τις απαντήσεις του Υπουργείου και επί τη βάση ποιού κειμένου συμφωνίας κλήθηκε να τοποθετηθεί».

Και καταλήγει: «Από τις απαντήσεις προκύπτουν σοβαρά και κρίσιμα ερωτήματα και βαρύτατες σκιές:

1. Για ποιό λόγο υπεγράφη σύμβαση (24/3) για παροχή ψευδονυμοποιημένων προσωπικών δεδομένων και εκ των υστέρων ερωτάται ο DPO του Υπουργείου, που δίνει έγκριση μετά την υπογραφή των συμβάσεων;

2. Για ποιο λόγο κρίθηκε αναγκαία η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης 2 μόλις μέρες μετά την υπογραφή της; Όταν υπογραφόταν, ο Υπουργός και οι συνεργάτες του, δε γνώριζαν ότι τα ψευδονυμοποιημένα στοιχεία αποτελούν προσωπικά δεδομένα των πολιτών και χρήζουν προστασίας;

3. Πως είναι δυνατόν να ισχυρίζεται ο Υπουργός ότι τροποποιήθηκε η σύμβαση στις 26/3, ενώ με αίτημα του παρατείνεται για 3 μήνες η αρχική σύμβαση που υπεγράφη στις 24/3;

Οι αντιφάσεις και τα πρωθύστερα σχήματα είναι αμείλικτα και υποδηλώνουν ότι η κυβέρνηση από την αρχή μέχρι το τέλος αυτής της υπόθεσης, κινείται σε γκρίζες ζώνες. Ο Πρωθυπουργός και ο αρμόδιος Υπουργός που ανέλαβαν προσωπικά αυτή τη σκοτεινή συνεργασία και μάλιστα με μια εταιρεία που έχει κατηγορηθεί διεθνώς για αθέμιτες πρακτικές, είναι εκτεθειμένοι για τον τρόπο που χειρίζονται ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα που αφορά τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των πολιτών. Δεν θα τους αφήσουμε να παίξουν ολοκληρωτικά παιχνίδια χειραγώγησης και εμπορευματοποίησης των προσωπικών δεδομένων.

Αναμένουμε και θα επανέλθουμε».